Palantir hé lộ cách quân đội Mỹ dùng chatbot AI để vạch kế hoạch tác chiến

Một cuộc tranh chấp gay gắt và kéo dài giữa Lầu Năm Góc và Anthropic đang đặt ra những câu hỏi mới về cách công nghệ của startup này thực sự được sử dụng trong quân đội Hoa Kỳ. Vào cuối tháng 2, Anthropic đã từ chối cấp cho chính phủ quyền truy cập vô điều kiện vào các mô hình AI Claude của mình, nhấn mạnh rằng các hệ thống này không nên được sử dụng để giám sát hàng loạt người dân Mỹ hoặc cho các loại vũ khí tự hành hoàn toàn. Lầu Năm Góc đã đáp trả bằng cách dán nhãn các sản phẩm của Anthropic là “rủi ro chuỗi cung ứng”, khiến startup này phải đệ hai đơn kiện trong tuần này, cáo buộc chính quyền Trump trả đũa bất hợp pháp và tìm cách hủy bỏ danh hiệu trên.

Cuộc đối đầu này, cùng với cuộc chiến đang leo thang nhanh chóng ở Iran, đã thu hút sự chú ý đến mối quan hệ đối tác của Anthropic với nhà thầu quân sự Palantir. Vào tháng 11 năm 2024, Palantir đã thông báo sẽ tích hợp Claude vào phần mềm mà họ bán cho các cơ quan tình báo và quốc phòng Hoa Kỳ. Palantir cho biết việc tích hợp Claude có thể giúp các nhà phân tích khám phá “những hiểu biết sâu sắc dựa trên dữ liệu”, xác định các quy luật và hỗ trợ “đưa ra quyết định sáng suốt trong các tình huống nhạy cảm về thời gian”.

Tuy nhiên, Palantir và Anthropic đã chia sẻ rất ít chi tiết về cách Claude hoạt động trong quân đội hoặc hệ thống nào của Lầu Năm Góc đang dựa vào nó, ngay cả khi công cụ AI này được cho là vẫn tiếp tục được sử dụng trong một số hoạt động quốc phòng của Hoa Kỳ ở nước ngoài, bao gồm cả cuộc chiến ở Iran. Vào tháng 1, Claude cũng được cho là đã đóng một vai trò quan trọng trong chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ dẫn đến việc bắt giữ tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

Tạp chí WIRED đã xem xét các bản demo phần mềm của Palantir, tài liệu công khai và hồ sơ của Lầu Năm Góc, tất cả cùng nhau vẽ nên một bức tranh rõ ràng nhất cho đến nay về cách các quan chức quân đội Mỹ có thể đang sử dụng chatbot AI, bao gồm loại truy vấn nào đang được đưa vào, dữ liệu chúng sử dụng để tạo ra phản hồi và loại khuyến nghị chúng đưa ra cho các nhà phân tích.

Bộ Quốc phòng đã không trả lời yêu cầu bình luận. Palantir và Anthropic từ chối bình luận.

Mối liên kết giữa Palantir và Lầu Năm Góc

Theo một nguồn tin quen thuộc với vấn đề này, các quan chức quân sự có thể sử dụng Claude để sàng lọc một lượng lớn thông tin tình báo. Palantir bán nhiều công cụ phần mềm cho Lầu Năm Góc nơi việc phân tích như vậy có thể diễn ra, nhưng công ty chưa bao giờ công khai chỉ định hệ thống nào trong số đó có hoặc không tích hợp Claude.

Kể từ năm 2017, Palantir đã là nhà thầu chính đằng sau Dự án Maven, còn được gọi là Nhóm Chức năng Chéo về Tác chiến Thuật toán, một sáng kiến của Bộ Quốc phòng nhằm triển khai AI trong môi trường chiến tranh. Đối với dự án này, Palantir đã phát triển một sản phẩm được gọi là Maven Smart System, đôi khi được gọi đơn giản là Maven.

Maven được quản lý bởi Cơ quan Tình báo Không gian Địa lý Quốc gia, cơ quan chính phủ phụ trách thu thập và phân tích dữ liệu vệ tinh. Các cơ quan trong quân đội—bao gồm Lục quân, Không quân, Lực lượng Không gian, Hải quân, Thủy quân lục chiến và Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ, đơn vị đang giám sát các hoạt động quân sự ở Iran—đều có thể truy cập Maven. Cameron Stanley, giám đốc kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo của Lầu Năm Góc, cho biết tại một hội nghị của Palantir gần đây rằng Maven đang được triển khai “trên toàn bộ bộ phận”.

Theo các đánh giá công khai về Maven do quân đội công bố, công cụ này có thể áp dụng “các thuật toán thị giác máy tính” cho hình ảnh được chụp bởi một “tài sản trên không gian” như vệ tinh, cũng như tự động phát hiện các đối tượng có khả năng là “hệ thống của đối phương”. Một bản demo Maven được trình chiếu trong bài thuyết trình của Stanley tại hội nghị cho thấy công cụ này có thể phân biệt người và ô tô.

Các tính năng khác trong Maven giúp hình dung các mục tiêu tiềm năng và “đề cử” chúng cho các cuộc oanh tạc trên bộ hoặc trên không. Một công cụ có tên là AI Asset Tasking Recommender có thể đề xuất loại máy bay ném bom và đạn dược nào nên được giao cho mục tiêu nào, theo bản demo của Stanley. Maven cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền tin “dữ liệu tình báo mục tiêu và báo cáo tình hình địch” giữa các quan chức quân sự.

Cả The New York Times và The Washington Post gần đây đều đưa tin rằng Maven dựa trên công nghệ AI của Anthropic, nhưng WIRED không thể xác minh độc lập các tuyên bố này.

Kể từ năm 2022, Palantir cũng đã bán một nền tảng tình báo khác cho Lục quân Hoa Kỳ có tên là Nền tảng Dữ liệu Tình báo Lục quân (AIDP). Công ty cho biết AIDP “tích hợp” dữ liệu từ Maven và ít nhất bốn hệ thống chính phủ khác. Thông tin chi tiết công khai về AIDP rất ít, nhưng các đánh giá của quân đội đã mô tả công cụ này có khả năng chuẩn bị thông tin tình báo trước các hoạt động quân sự, cũng như mô tả “bằng đồ họa” vị trí của quân đội và vũ khí. Nó cũng có một công cụ gọi là Dossier, được cho là dùng để phát triển “bản ước tính tình báo liên tục”, một tập hợp thông tin chiến trường được cập nhật thường xuyên trước khi có bản tóm tắt tình báo cuối cùng. Không rõ liệu Claude có được tích hợp vào AIDP của Palantir hay không.

Mặc dù Palantir không tiết lộ hệ thống nào của họ tại Lầu Năm Góc có thể triển khai Claude, họ đã chia sẻ một số thông tin về cách chatbot này có thể được tích hợp. Palantir đã gợi ý điều này trong thông cáo báo chí tháng 11 năm 2024 công bố quan hệ đối tác quân sự và tình báo với Anthropic, lưu ý rằng Claude “đã có thể truy cập” vào đầu tháng đó trong Nền tảng Trí tuệ Nhân tạo (AIP), một trong những sản phẩm thương mại tương đối mới của Palantir.

Cách thức hoạt động của nền tảng AIP từ Palantir

AIP không phải là một nền tảng độc lập của Palantir. Thay vào đó, nó là một ứng dụng có thể được sử dụng bên trong một hệ thống có sẵn như Foundry hoặc Gotham. Ngoài khả năng tự động hóa một số tác vụ nhất định, AIP cung cấp cho người dùng một chatbot—mà công ty gọi là Trợ lý AIP hoặc Tác nhân AIP—có thể trả lời câu hỏi hoặc hoàn thành nhiệm vụ trong hệ thống lớn hơn.

Các Trợ lý AIP được cung cấp bởi các mô hình ngôn ngữ lớn của bên thứ ba từ các công ty như Anthropic, Google và Meta, và khách hàng có thể chọn mô hình nào họ muốn sử dụng, cũng như dữ liệu huấn luyện mà mô hình ngôn ngữ lấy từ đó để tạo ra phản hồi. Tính năng đó có thể đặc biệt có giá trị trong các môi trường tình báo hoặc an ninh quốc gia, nơi dữ liệu tình báo thường được phân loại.

Một bản demo của Palantir được phát hành vào năm 2023 nêu bật cách một Trợ lý AIP có thể giúp một “sĩ quan quân sự chịu trách nhiệm giám sát hoạt động ở Đông Âu” lên kế hoạch và ra lệnh tấn công mặt đất vào một số xe tăng chỉ bằng cách tương tác với chatbot.

Quá trình bắt đầu bằng việc Trợ lý AIP gửi một cảnh báo tự động về “hoạt động bất thường tiềm tàng của đối phương” được phát hiện thông qua “xử lý AI” hình ảnh radar.

Trong trường hợp này, một thuật toán thị giác máy tính, chứ không phải là một mô hình ngôn ngữ lớn, sẽ phát hiện hoạt động bất thường. Sau đó, Trợ lý AIP hỗ trợ nhà phân tích diễn giải phát hiện và quyết định phải làm gì tiếp theo. Chatbot không trực tiếp đề xuất một mục tiêu, nhưng bằng cách giúp nhà phân tích hành động dựa trên thông tin, nó vẫn có thể đóng một vai trò trong việc biến một quan sát đáng ngờ thành một mục tiêu.

Khi người dùng hỏi “Đơn vị quân đội nào của đối phương đang ở trong khu vực?”, Trợ lý AIP đoán rằng đó “có khả năng là một tiểu đoàn tấn công thiết giáp dựa trên dạng thức của trang thiết bị”. Điều này thúc đẩy nhà phân tích yêu cầu một máy bay không người lái MQ-9 Reaper để khảo sát hiện trường. Sau đó, họ yêu cầu Trợ lý AIP “tạo ra ba phương án hành động để nhắm vào trang thiết bị của đối phương này”, và trong giây lát, trợ lý đề xuất tấn công đơn vị bằng “khí tài đường không”, “pháo tầm xa”, hoặc một “đội chiến thuật”. Người dùng yêu cầu trợ lý gửi các tùy chọn này cho một chỉ huy giả định, người cuối cùng chọn đội chiến thuật.

Các bước cuối cùng diễn ra nhanh chóng: Nhà phân tích yêu cầu Trợ lý AIP “phân tích chiến trường”, sau đó “tạo một tuyến đường” cho quân đội tiếp cận đối phương, và cuối cùng “phân công các thiết bị gây nhiễu” để phá hoại thiết bị liên lạc của họ. Trong vòng vài giây, nhà phân tích xem xét lần cuối kế hoạch tác chiến và phê duyệt.