Bùng Nổ OpenClaw tại Trung Quốc: Cuộc Đua Tìm Vàng Của Giới Công Nghệ AI

George Zhang từng nghĩ OpenClaw có thể giúp anh làm giàu, dù anh không thực sự hiểu cách hoạt động của phần mềm tác tử AI đang gây sốt này. Mọi chuyện bắt đầu khi anh xem một video của một người có ảnh hưởng trên mạng xã hội Trung Quốc, trình diễn cách triển khai OpenClaw để quản lý danh mục chứng khoán và tự động đưa ra quyết định đầu tư. Zhang, hiện đang làm việc trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới tại thành phố Hạ Môn, đã bị thu hút và quyết định thử cài đặt OpenClaw vào cuối tháng Hai.

Anh Zhang chỉ là một trong số rất nhiều người tại Trung Quốc bị cuốn vào cơn sốt OpenClaw thời gian gần đây. Các buổi hội thảo hướng dẫn sử dụng tác tử AI này mọc lên như nấm tại nhiều thành phố trên cả nước, thu hút hàng trăm người tham dự. Các công ty công nghệ thì chạy đua tích hợp OpenClaw vào nền tảng của họ, trong khi chính quyền địa phương công bố các khoản trợ cấp cho những nhà khởi nghiệp xây dựng sản phẩm dựa trên nó. Cuối tuần trước, hình ảnh những người lớn tuổi xếp hàng để được cài đặt phần mềm này đã lan truyền chóng mặt trên internet.

Sau khi thuê một máy chủ đám mây từ Tencent và đăng ký gói sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) Kimi của Trung Quốc, Zhang bắt đầu trò chuyện với tác tử OpenClaw của mình, hay "con tôm hùm" – biệt danh mà nhiều người Trung Quốc dùng để gọi trợ lý AI này. Ban đầu, Zhang chia sẻ rằng anh rất ấn tượng khi thấy tác tử AI nhanh chóng tạo ra một bản phân tích thị trường dài dựa trên những tin tức nóng hổi nhất. Nhưng chỉ vài ngày sau, "con tôm hùm" của anh bắt đầu tỏ ra lười biếng, chỉ đưa ra một dàn ý cơ bản về xu hướng thị trường thay vì một báo cáo chi tiết. Khi anh yêu cầu OpenClaw tạo ra một báo cáo giống như ngày đầu tiên, tác tử này liên tục phản hồi rằng nó "đang xử lý" rồi sau đó không bao giờ trả về kết quả.

Zhang kết luận rằng OpenClaw không được thiết kế cho những người không có kỹ năng lập trình như anh. "Nó yêu cầu tôi phải cấu hình cổng API. Nhưng đó là một công việc kỹ thuật, tôi không thể làm được nếu không có hướng dẫn từng bước một," anh nói. Cuối cùng, anh từ bỏ việc để "con tôm hùm" giao dịch chứng khoán, thay vào đó chỉ yêu cầu nó tổng hợp tin tức ngành AI để xây dựng một trang nội dung trên WeChat.

Trải nghiệm của Zhang đã vẽ nên một bức tranh rõ ràng về sự phân hóa giữa những người dùng am hiểu công nghệ và những người không có nền tảng kỹ thuật. Những người thành thạo về AI xem OpenClaw là một công cụ thay đổi cuộc chơi về năng suất, nhưng những người không chuyên lại cảm thấy họ đã được hứa hẹn về một sản phẩm AI mạnh mẽ một cách kỳ diệu nhưng cuối cùng lại không được như ý. Và khi bong bóng vỡ tan, họ đã bắt đầu phải trả tiền cho máy chủ đám mây và các "token" của LLM.

Động lực thực sự đằng sau cơn sốt OpenClaw ở Trung Quốc không phải là người dùng hàng ngày, mà là các công ty Trung Quốc được hưởng lợi tài chính từ việc áp dụng rộng rãi nó. Các công ty công nghệ lớn như Tencent, Alibaba, ByteDance, Minimax, Moonshot và Z.ai đều coi hội chứng sợ bỏ lỡ (FOMO) về năng suất AI này là một cơ hội hiếm có để khiến người dùng bình thường bắt đầu trả tiền cho các dịch vụ AI, và họ đang gặt hái những phần thưởng lớn nhất.

"Một chatbot chỉ sử dụng vài trăm token cho mỗi cuộc trò chuyện; một phiên bản OpenClaw hoạt động có thể tiêu thụ nhiều hơn gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần số token mỗi ngày," Poe Zhao, một nhà phân tích công nghệ và người sáng lập bản tin Hello China Tech, cho biết. Mỗi người dùng mới của OpenClaw là một người đang trả tiền 24/7 cho các lệnh gọi API của LLM. "Đó là lý do tại sao các kỹ sư của Tencent lại dựng bàn bên ngoài trụ sở để giúp mọi người cài đặt phần mềm miễn phí," anh nói.

Rào Cản Kỹ Thuật Với Người Dùng Phổ Thông

Song Zhuoqun, một sinh viên đại học ở Trung Quốc, cho biết cô bắt đầu gặp vấn đề với OpenClaw ngay từ khi cố gắng cài đặt. Song là thực tập sinh truyền thông xã hội tại một công ty khởi nghiệp AI nhưng không có kinh nghiệm lập trình, vì vậy việc tìm cách để OpenClaw hoạt động trở nên vô cùng khó khăn. Cô đã nhờ Doubao, chatbot AI nổi tiếng của ByteDance, tạo ra một hướng dẫn từng bước, nhưng nó không giúp được gì nhiều.

"Có hàng trang mã lệnh và tôi chẳng hiểu gì cả. Tôi chỉ liên tục yêu cầu AI tạo ra một phản hồi, sau đó tôi dán nó vào, chạy thử và lại gặp lỗi, rồi tôi lại thử một phản hồi mới," cô nói. Quá trình cài đặt cuối cùng lại là phần gây bực bội nhất khi thử nghiệm OpenClaw đối với Song, và cô cảm thấy mình không học được gì từ nó.

Trải nghiệm của Song phản ánh tình trạng của nhiều người đã nhảy vào "chuyến tàu FOMO" OpenClaw gần đây. Tại Trung Quốc, nó được quảng cáo là một công cụ mà bất kỳ người bình thường nào cũng có thể sử dụng để tận dụng tiến bộ công nghệ AI, nhưng thực tế lại rất khác. Ngay cả Changpeng Zhao, nhà sáng lập tỷ phú của sàn giao dịch tiền mã hóa Binance, cũng than thở trên mạng xã hội về việc mọi người "tuyên bố rằng bạn sẽ không phải làm gì khác sau khi cài đặt con tôm hùm, nhưng tất cả thời gian sau khi cài đặt của bạn lại dành để tinh chỉnh con tôm hùm vô dụng không làm được gì đó."

Rain Miao, một nhà sáng lập startup Trung Quốc đã sử dụng các tác tử AI để xây dựng sản phẩm phần mềm, thẳng thắn về việc ai không nên sử dụng OpenClaw. "Nếu bạn vẫn không thể tìm ra cách cài đặt sau một thời gian dài, và bạn thậm chí không biết cách xử lý các quyền cơ bản, thì có lẽ bạn không nên cài đặt nó," anh nói.

Gánh Nặng Chi Phí 'Token'

Hầu hết người dùng không chuyên của OpenClaw có máy tính không tương thích với môi trường làm việc của phần mềm cũng như không đủ mạnh để chạy các mô hình AI cục bộ, vì vậy họ phải thuê máy chủ đám mây và trả tiền cho các mô hình LLM trên nền tảng đám mây để cung cấp năng lượng cho nó.

Zhang đã phân tích chi phí để chạy OpenClaw: theo lời khuyên của các hướng dẫn trực tuyến, anh thuê một máy chủ đám mây trong một năm từ Tencent, sau đó trả tiền đăng ký hàng tháng cho Kimi để truy cập API và một lượng token nhất định. Quá trình ban đầu tốn khoảng 30 USD, và con số này sẽ còn cao hơn nếu anh sử dụng OpenClaw để thực hiện các tác vụ phức tạp tiêu tốn một lượng lớn token.

Theo Miao, có thể chạy OpenClaw với chi phí thấp hơn, nhưng điều đó cũng đòi hỏi phải có kinh nghiệm lập trình phần mềm để tìm ra các giải pháp thay thế. Ví dụ, anh đề nghị chỉ giao các nhiệm vụ khó nhất của OpenClaw cho ChatGPT, vốn có khả năng tốt hơn nhưng cũng đắt hơn, và để các công việc lặp đi lặp lại cho các mô hình AI nội địa của Trung Quốc. Miao cũng sở hữu một máy tính mạnh có thể chạy một số tác vụ cục bộ, giúp anh giảm thêm chi phí.

Những ngày gần đây, một số người đã bắt đầu nói đùa trên mạng xã hội Trung Quốc rằng OpenClaw cuối cùng sẽ bị thay thế bởi các thực tập sinh không lương—bạn có thể dùng cơ hội thực tập để có được lao động sinh viên miễn phí, nhưng OpenClaw thì tốn token thật, và rất nhiều.

Ai Là Người Hưởng Lợi Thực Sự?

Bài học quan trọng nhất từ cơn sốt OpenClaw là nó cho thấy người dân bình thường ở Trung Quốc sẵn sàng trả tiền cho AI. Điều này đáng ngạc nhiên vì hầu hết dân số đã quen với việc nhận phần mềm miễn phí để đổi lấy dữ liệu và sự chú ý quảng cáo của họ. Nhưng những người dùng OpenClaw đã chứng minh rằng họ đủ nhiệt tình hoặc khao khát để trả tiền cho máy chủ đám mây và các lệnh gọi API mà không do dự. Không có gì ngạc nhiên khi các công ty Trung Quốc đang hoàn toàn nắm bắt đà này, cung cấp dịch vụ cài đặt miễn phí và các buổi hướng dẫn trực tiếp.

Đồng thời, vì OpenClaw là một phần mềm mã nguồn mở, hầu như mọi công ty công nghệ lớn của Trung Quốc đều đang gấp rút tạo ra phiên bản tùy chỉnh của riêng mình. Có QClaw của Tencent, ArkClaw của ByteDance, KimiClaw của Moonshot và AutoClaw của Z.ai. Các công ty này tuyên bố phiên bản của họ dễ cài đặt hơn và tích hợp sẵn với các ứng dụng mà mọi người đang sử dụng, nhưng rõ ràng chúng nhằm mục đích khóa người dùng vào hệ sinh thái sản phẩm của họ.

Đầu tuần này, Peter Steinberger, người sáng lập OpenClaw, đã bày tỏ sự không đồng tình về những gì các công ty công nghệ Trung Quốc đang làm. "Họ sao chép nhưng lại không hỗ trợ dự án theo bất kỳ cách nào," ông nói.